Bức tường Bá-linh đã giam cầm một dân tộc, và điều kỳ diệu đã xảy ra

DOUG BANDOW

 

LGT. Tác giả viết bài này nhân dịp kỷ niệm 25 năm ngày Bức tường Bá-linh sụp đổ (9/11/1989).

Thật dễ bi quan khi nhìn về tương lai của tự do. Trong nước, các cơ quan chính quyền ngày càng phình trướng lên. Sự bành trướng này có lúc có chậm lại, nhưng chưa bao giờ ngừng. Nhìn ra thế giới, nhà nước đàn áp thậm chí còn mạnh tay hơn nữa như tại những quốc gia Trung Quốc, Nga, Venezuela, và Bắc Hàn.

Tuy vậy, đôi lúc tự do tiến với tốc độ phi thường. Chẳng hạn như sự kiện xảy ra 25 năm trước ở Châu Âu.

Khi bắt đầu năm 1989, chủ nghĩa cộng sản đã cai trị cái gọi là Đế quốc Nga-tái sinh trong suốt bảy thập niên. Đông Âu và Trung Quốc đã chịu khổ sở dưới chế độ cộng sản hơn bốn thập niên. Tất cả các hệ thống cai trị theo chủ nghĩa cộng sản đều bị thất bại không hoàn thành được lời hứa là giải phóng con người, nhưng nó vẫn còn tồn tại nhờ vào sự hỗ trợ của công an mật vụ, các trại tù cải tạo và hồng vệ binh.

Và rồi, trong chớp nhoáng, toàn bộ chủ nghĩa ấy đã bị cuốn phăng đi.

Vào ngày 9 tháng 11 năm 1989, Bức Tường Berlin đã được mở ra. Một trong những biểu tượng  bi thảm nhất của sự độc tài của con người đã biến mất. Hàng trăm triệu người đã dõng dạc tuyên bố: cuối cùng chúng tôi đã được tự do!

Hãy tới thăm Berlin hôm nay và bạn có lẽ không nhận biết rằng đã từng có một bức tường chạy dài khoảng 100 dặm bao quanh Tây Berlin. Hàng rào ngăn cách đôi bên bắt đầu bằng dây thép gai, chúng dần biến thành những bức tường gạch, và rồi trở thành những bức tường bê tông cao hơn nữa có những  tháp canh,    những lũy hào ngăn xe cộ qua lại. Hàng chục ngàn người Đông Đức bị bỏ tù vì chữ "Cộng Hòa,” hoặc vì cố trốn thoát khỏi thiên đường Đông Đức.

Có khoảng 1.000 người,  trong số đó có 200 người từ Berlin, chết vì cố gắng đào thoát khỏi Đông Đức. Người đầu tiên là Ida Siekmann, 58 tuổi, đã nhảy từ tòa nhà của bà tới con đường phân chia biên giới ở Tây Berlin vào ngày 22 tháng 8 năm 1961. Hai ngày sau, một thợ may 24 tuổi, Guenter Litfin, bị bắn chết trong khi bơi qua Sông Spree.[1] Vào ngày 6 tháng 2 năm 1989, Chris Gueffroy, 20 tuổi, đã trở thành người Đông Đức cuối cùng bị sát hại vì cố tìm đường trốn thoát; anh ta đã nghĩ lầm rằng lệnh bắn đã được hủy bỏ. Người cuối cùng chết vì đi tìm tự do là Winfried Freudenberg, 32 tuổi, một kỹ sư điện tự chế ra khinh khí cầu, bị rơi khi bay và tử vong vào ngày 8 tháng 3.

Khi năm 1989 bắt đầu, tình trạng bất ổn đã quá hiển nhiên. Hy vọng đã dâng cao, nhưng không ai có thể quên rằng những đòi hỏi của người dân trước đây về  sự tự do luôn bị nghiền nát dưới xe tăng của Liên Xô như: ở Ba Lan năm 1953, ở Hungary vào năm 1956, và ở Tiệp Khắc năm 1968.

Tuy nhiên, chính sách cởi mở đổi mới  của Mikhail Gorbachev đã làm tăng thêm nhiều kỳ vọng ngay trong nội bộ (đảng cộng sản) ngay cả ở Liên Xô. Chẳng bao lâu sau, sự việc trông có vẻ như một dòng nước nhỏ đã biến thành một cơn sóng thần.

Năm 1989, Hungary đã tiên phong mở đường. Kẻ phản bội cuộc cách mạng vào ba thập niên trước, Janos Kadar, đã bị truất phế. Đảng Cộng sản đã bị chia rẽ khi cải táng nhà lãnh đạo cách mạng Imre Nagy.Chẳng bao lâu sau, các kế hoạch được thực hiện để tiến tới cuộc bầu cử đa đảng. Đảng Cộng sản giải thể.

Điều quan trọng nhất là, ban lãnh đạo mới đã phá vỡ bức tường  ngăn cách giữa Hungary với phương Tây. Bức Màn Sắt có một lỗ hổng lớn.

Chế độ cộng sản-quân sự của Ba Lan đã thương thảo với Liên minh Đoàn kết. Tại Warsaw, thậm chí họ còn tổ chức các cuộc bầu cử, trong đó các ứng cử viên cộng sản bị áp đảo. Tuy vậy các quan chức đã chấp nhận kết quả bầu cử.

Trào lưu đòi tự do đã nổi lên ở Tiệp Khắc, quét sạch giới lãnh đạo bảo thủ được dựng lên nhằm đè bẹp phong trào Mùa Xuân Prague năm 1968. Nhà soạn kịch và nhà bất đồng chính kiến,​​Vaclav Havel, đã trở thành tổng thống trong "Cuộc Cách mạng Nhung" này.

Chế độ Đông Đức vẫn tìm cách để giữ chế độ. Nhưng cuộc viếng thăm của Gorbachev đã nói rõ là những người lính Xô Viết sẽ vẫn đóng quân trong doanh trại của họ trong đợt này. Những người Đông Đức đã quá chán chế độ cộng sản bắt đầu tràn qua Prague, và đến  Đại sứ quán Tây Đức, họ đứng đầy sân của đại sứ quán và yêu cầu được đi qua phía Tây. Những người khác thoát ra khỏi Đông Đức bằng cách băng  qua Hungary qua đường biên giới bỏ ngỏ.

Các cuộc biểu tình lớn hơn cho thấy chính cái tên Cộng hòa Dân chủ Đức là một lối ghép chữ đối nghịch. Khi các cuộc xuống đường phản kháng lan rộng ra, thì thành phần lãnh đạo cộng sản chỉ còn biết tùy cơ ứng biến. Erich Honecker, ông trùm của đảng rập khuôn theo kiểu Stalin đã đưa lời đề nghị bắn hạ những người biểu tình. Các đồng sự của ông, nếu không phải vì lương tâm cũng không thể nhẫn tâm [xả súng bắn vào đồng bào], đã hạ bệ Honecker. Những cuộc xuống đường xuất hiện nhiều hơn, và ngày càng gia tăng ở các thành phố. Ngày 4 tháng 11, một triệu người đã tụ tập ở Đông Berlin. Họ không muốn gì hơn là chấm dứt chế độ cộng sản.

Đảng đã đấu tranh để tìm ra những cải cách hòng cứu lấy quyền cai trị của họ. Vào ngày 9 tháng 11, một thành viên Bộ Chính trị đấu tranh công khai, đó là Guenter Schabowski, ông tuyên bố rằng những người Đông Đức sẽ được tự do đi lại sang phía Tây “ngay lập tức.” Ngay sau đó,­­ Harald Jaeger, một trung tá bộ đội biên phòng đã tuyệt vọng xin chỉ đạo của cấp trên vì hàng vạn người tụ tập trong khu vực ông đang canh gác đòi được đi qua bên kia biên giới. Ngay trước lúc nửa đêm, ông ra lệnh cho 46 người dưới quyền đứng qua một bên cho dân chúng đi.

Đám đông đổ xô qua ranh giới bên kia. Bức tường Berlin đã mở ra, nó không bao giờ bị đóng lại nữa. Chế độ đáng kinh tởm của Đông Đức đã giết chết một ngàn người dân của mình đơn giản chỉ vì họ đi tìm tự do, chế độ bạo tàn ấy đã nhanh chóng biến mất và điều chính yếu đáng nói là, nó đã bị nuốt chửng bởi Cộng hòa Liên bang Đức.

Các chế độ độc tài cộng sản còn sót lại ở Châu Âu cũng mau chóng sụp đổ sau đó. Điển hình như Bulgaria đã đứng lên lật đổ Todor Zhivkov sau 35 năm nắm quyền. Tất cả những cuộc cách mạng này là hòa bình, không có một viên chức nào trong ban lãnh đạo cộng sản bị treo trên cột đèn, trái ngược hẳn với tình hình ở Hungary ba thập niên trước.

Tuy nhiên, Romania đã chào tiễn năm cũ bằng cuộc xử bắn Nicolae và Elena Ceausescu trong đêm Giáng sinh, đây là những đảng viên đáng ghét nhất trong  bọn “đầu gấu” cầm quyền cai trị của chế độ cộng sản. Các cuộc biểu tình khiến cho hai người này bỏ trốn khỏi thủ đô. Phi công của họ tường thuật rằng, "Họ trông như thể đang ngất đi. Mặt họ trắng bệch ra vì sợ hãi." Trên đường trốn chạy họ bị bắt lại và bị tử hình bằng một loạt đạn. Những người lính hành hình đã khai hỏa mà không cần chờ lệnh trước khi bắn.

Sự chuyển đổi từ chủ nghĩa cộng sản toàn trị sang chủ nghĩa tư bản dân chủ đã trở nên khó khăn hơn người ta mong đợi. Người Tây Đức đã chi hàng nghìn tỷ đô la để thống nhất đất nước và chỉ có một nửa trong số đó hài lòng với kết quả. Tham nhũng và quản lý tồi vẫn là vấn đề chính ở Bulgaria và Romania, mà nhiều thành viên khác của Liên minh châu Âu tin rằng còn quá sớm để giới thiệu những nước này vào làm thành viên vì họ chưa đủ diều kiện. Nam Tư, một nước đã độc lập với Liên bang Xô viết trong Chiến tranh Lạnh, đã có những cuộc xung đột biến thành nội chiến đẫm máu.

Ngày nay, nước Nga đang đau khổ vì trượt trở  lại chế độ độc tài, dù cho Vladimir Putin chưa đến nỗi tàn bạo như Leonid Brezhnev, chứ đừng nói tới Joseph Stalin. Mặc dù quay ngược trở lại chế độ độc tài, nhưng nước Nga vẫn tự do hơn Trung Quốc: thí dụ, tôi vừa mới nói chuyện trong hội nghị được Đảng Tự do tổ chức. Cho dẫu thế người dân Nga vẫn có cuộc sống khá giả hơn nhiều so với thời sống dưới chế độ cộng sản cai trị.

Ở Trung Quốc mặc dù đời sống của số người không dính đến chính trị ngày càng được thả lỏng, nhưng đàn áp vẫn tiếp tục diễn ra. Chỉ trong cái gọi là Cộng Hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên thì chủ nghĩa cộng sản mới tồn tại như một lực lượng độc tài chuyên chế đúng nghĩa.

Thật vậy, điều quan trọng là đừng quên chủ nghĩa cộng sản thực sự khủng khiếp như thế nào. Số người chết do Cộng sản sát hại đã được rút bớt so với con số nạn nhân đã chết bởi chủ nghĩa phát xít và Quốc xã dẫu rằng chủ nghĩa phát xít và nhất là chủ nghĩa Quốc xã, một chủ nghĩa đáng ghê tởm nhất đã cố tiêu diệt cả một dân tộc. Nhưng chủ nghĩa cộng sản đã giết chết hàng chục triệu người. Sách Đen của Chủ nghĩa Cộng sản đã nhắc đến rõ ràng, tổng số người chết là hơn 100 triệu người. Trong cuốn Chết bởi Chính quyền của cố tác giả R.J. Rummel, ông ước tính danh sách người chết dưới tay cộng sản là gần 160 triệu người.

Con số (hơn 100 triệu người) đó cho thấy đó không chỉ là vụ giết người hàng loạt. Đó còn là cách giết người. Rummel đã viết:

Việc thảm sát và chỉ tiêu bắt giữ đã không mang lại kết quả như ý muốn. Tìm ở đâu ra cho đủ "kẻ thù của nhân dân" để bắn cho đủ chỉ tiêu phải là vấn đề khó khăn cho công an mật vụ địa phương, là thành phần vốn siêng năng khám phá ra "những âm mưu." Họ đành phải tìm cách bắn bỏ những người bị bắt vì những tội dân sự nhẹ nhất, những người trước đây bị bắt và được thả ra, và ngay cả những bà mẹ và những người vợ đã xuất hiện tại trụ sở công an mật vụ để biết thông tin về người thân bị bắt.

Nói tóm lại, chúng ta nên ăn mừng một phần tư thế kỷ sau sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản. Các sự kiện của năm 1989 cho thấy đang có sự gia tăng lớn mạnh về quyền tự quyết, một thành công tuyệt vời của tinh thần con người. Cho dù không có nhiều vụ giết chóc gây đổ máu, nhưng mỗi ngày đều có những vụ truất phế đám người độc tài xảy ra. Những người mở đường đã mang hy vọng đến cho các thế hệ tương lai và cho chính bản thân họ, rằng sự tự do có thể trỗi dậy trong những hoàn cảnh hầu như bất khả.

Có rất nhiều anh hùng trong cuộc chiến giành lại tự do chẳng hạn như: Aleksandr Solzhenitsyn[2], nhà văn Xô Viết chuyên viết tiểu thuyết, đã ghi lại những nỗi kinh hoàng của điều kiện sống trong trại tù chính trị của Liên Xô; Nhà bất đồng chính kiến ​​Andrei Sakharov, là người đã tố cáo sự dã man của người Xô viết đối với loài người; Lech Walesa, người đã từ vị trí một thợ điện của xưởng đóng tàu tiến đến vị trí tổng thống Ba Lan; Alexander Dubcek, là người đã tìm kiếm để tặng cho chủ nghĩa cộng sản Tiệp Khắc một khuôn mặt người; Vaclav Havel, người đã bắt đầu từ nhà viết kịch tiến đến vị trí tổng thống; Những nhà cách mạng Hungary như Imre Nagy và Pal Maleter, là những người đã chết cho quê hương họ được tự do; Imre Pozsgay, ủy viên Bộ Chính Trị, là người mà vào năm 1989 đã gọi cuộc cách mạng ở Hungary là "cuộc nổi dậy của nhân dân."

Cũng có những nhân vật khác rất quan trọng đó là Mikhail Gorbachev và Ronald Reagan. Gorbachev là một người cộng sản cải cách, ông không phải là người ủng hộ dân chủ theo kiểu phương Tây, nhưng ông đã có công chấm dứt chế độ cai trị bằng dùi cui của Xô Viết và đã ra lệnh cho Hồng Quân Liên Xô án binh bất động trong doanh trại khi các vệ tinh Xô Viết rơi khỏi quỹ đạo. Nếu không, sự kiện năm 1989 đã khác hẳn.

Reagan thấu hiểu rằng, về phương diện đạo đức, chủ nghĩa cộng sản là xấu xa, và trên thực tế là một chủ nghĩa bệnh hoạn. Ông coi Liên bang Xô viết là một "Đế quốc của quỷ" chứ không coi đó là một hệ thống chính trị được luân phiên thay thế. Ngày 12 tháng 6 năm 1987, ông đã đứng trước Khải hoàn môn Brandenburg (tại trung tâm thủ đô Berlin) và nói: "Tổng Bí thư Gorbachev, nếu ông tìm kiếm hòa bình, nếu ông tìm kiếm sự thịnh vượng cho Liên Xô và Đông Âu, nếu ông tìm kiếm tự do hóa: Hãy đến đây ngay cái cổng này! Ông Gorbachev, hãy mở cánh cổng này ra! Ông Gorbachev, hãy phá bỏ bức tường này đi!” Nhưng Reagan nhận ra rằng Gorbachev có tính cách khác với các nhà lãnh đạo Liên Xô trước đây và sẵn sàng chấp nhận việc mở tung Bức Tường Berlin.

Hơn hai năm trôi qua, cuối cùng Khải hoàn môn Brandenburg đã được mở ra.

Ngày hôm nay có rất nhiều điều làm nản lòng những ai tin vào tự do. Những hy vọng của năm 1989 vẫn chưa được hoàn thành ở Nga và nhiều nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ. Trong nước, chính quyền càng trở thành mắc mỏ hơn, bành trướng rộng hơn và xâm phạm nhiều hơn.

Tuy nhiên, chúng ta không thể từ bỏ hy vọng. Như năm 1989 đã mở màn, chủ nghĩa cộng sản đang ở trong thế phòng thủ nhưng chưa hẳn đã bị diệt vong. Hệ thống bạo ngược tàn ác vẫn còn được các phe phái, quân đội, công an và các đảng viên trong ban lãnh đạo đảng Cộng sản ủng hộ. Họ chỉ nói suông là để cải cách chứ không phải để thay đổi. Vào những ngày cuối năm ấy, mô hình Mác-Lê-nin-nít đã bị ném vào đống tro tàn của lịch sử.

Cầu chúc cho tinh thần đòi quyền tự do vẫn mạnh mẽ trong chúng ta -  những công dân tự do.

Michelle Phạm chuyển ngữ

© Học Viện Công Dân June 2017

Nguồn: http://fee.org/the_freeman/detail/no-more-bricks-in-the-wall

 

 

 


[1] Sông Spree chảy qua các bang Saxony, Brandenburg, và Berlin của Đức.

[2] Tác giả những tiểu thuyết nổi tiếng “Quần đảo Gulag,” “Một ngày trong đời Ivan Denisovich,” và “Vòng đầu.” Những tác phẩm này đã đưa Solzhenitsyn đến giải Nobel Văn chương năm 1970.