DÂN CHỦ LÀ MỘT PHƯƠNG TIỆN, KHÔNG PHẢI LÀ CỨU CÁNH

Đối với người Tây phương dân chủ có nghĩa là dân chủ tự do, tức là một hệ thống chính trị có những đặc điểm không những là bầu cử tự do và công bằng, mà còn có sự cai trị theo luật pháp, sự phân quyền và sự bảo vệ các quyền tự do căn bản về ngôn luận, hội họp, tôn giáo và sở hữu tài sản. Tuy nhiên, cái tập hợp các quyền tự do đó - chúng  ta có thể gọi là quyền tự do theo hiến pháp - tự nó không có liên hệ gì tới dân chủ.  Thực ra các quyền tự do đó không phải lúc nào cũng đi đôi với dân chủ, ngay cả trong các nước Tây phương. Chính Adolf Hitler đã trở thành quốc trưởng Liên bang Đức qua một cuộc bầu cử tự do. (The Future of Freedom)

Aung San Suu Kyi -- Diễn văn nhận Giải Nobel Hòa bình

Tôi dùng chữ "tử tế hơn" với sự cân nhắc thận trọng; có thể nói đó là một sự cân nhắc thận trọng qua nhiều năm. Về những ngọt ngào trong nghịch cảnh, và có thể nói điều đó không xảy ra nhiều lần, tôi đã tìm ra được một chất ngọt ngào nhất, quý báu hơn mọi thứ trên cõi đời này, đó là bài học về giá trị của sự tử tế của con người. Mỗi ân cần, dù nhỏ hay lớn mà tôi nhận được, đều thuyết phục tôi là trong thế giới của chúng ta, sự tử tế đó quả là hiếm hoi. Tử tế là đáp ứng bằng sự nhạy cảm và ân cần của con người trước hy vọng và nhu cầu của những kẻ khác. Chỉ một chút tử tế thôi cũng có thể giảm được nỗi đau của một trái tim nặng trĩu. Lòng tt có th thay đi cuc sống ca con người. Na Uy là tấm gương sáng cho lòng tốt bằng cách cung cấp tổ ấm cho những kẻ tha phương trên quả đất, sẵn sàng giúp nơi trú ẩn cho người bị cắt đứt mối dây neo an toàn và tự do với quê quán của họ.

Lẽ Thường-Phần II: Bàn về Chế độ Quân chủ và Quyền Lực Cha Truyền Con Nối

Thêm vào sự xấu xa, ác hại của chế độ quân chủ là sự nối ngôi mang tính chất gia truyền. Cái điều xấu xa thứ nhất là tôn sùng một người cao trọng hơn những người khác vì đó là một sự hạ thấp giá trị và làm cho ta trở thành nhỏ bé, còn điều thứ hai là sự nối ngôi gia truyền mà đương nhiên được coi như là một cái quyền, thì là cả một sự sỉ nhục và áp đặt lên hậu thế. Vì mọi người sinh ra đều bình đẳng, KHÔNG MỘT AI được lấy cớ là vì dòng dõi của mình mà đặt gia tộc mình lên trên những người khác mãi mãi được

Chủ nghĩa Trọng Thương vẫn còn sống

Chủ nghĩa trọng thương là một lý thuyết kinh tế nhìn từ quan điểm của những nhà xuất cảng, bảo hộ mậu dịch, chính trị gia và những kẻ tích trữ tiền tệ, và những kẻ được lợi chính từ lý thuyết này là những công ty lớn và chính quyền lớn. Một cách cơ bản, ta càng bán được nhiều hàng hóa ra nước ngoài và đem về càng nhiều vàng và bạc để cất kỹ trong tù sắt thì càng tốt. Hệ luận của lý thuyết này như sau: xuất cảng càng nhiều càng tốt, nhập cảng càng nhiều càng xấu, giá trị đồng tiền giảm là tuyệt và thặng dư mậu dịch là tối ưu.

Lẽ Thường: Phần I--Bàn về Nguồn gốc và Cơ cấu của Chính quyền Nói chung & Hiến pháp của Anh quốc Nói riêng

Chính quyền cũng giống như y phục, là dấu hiệu của sự ngây thơ đã bị đánh mất; cung điện của vua chúa được xây trên những phế tích của địa đàng. Nếu những động lực của lương tâm thật là trong sáng, đồng nhất và
con người buộc phải tuân theo, thì con người không cần đến nhà lập pháp; nhưng thực tế lại không phải như vậy, cho nên con người đành phải bỏ bớt một phần tài sản của mình để tạo ra những phương tiện hầu có thể bảo
vệ cho tất cả. Con người làm việc này với tất cả thận trọng như kinh nghiệm đã dạy cho nó là giữa hai cái xấu, nên chọn cái ít xấu hơn. Vì lý do này ta thấy cứu cánh và cơ cấu thật sự của chính quyền là bảo đảm an
ninh cho người dân; từ đó suy ra, bất kỳ một mô hình [chính quyền] nào mà có thể bảo đảm được điều đó cho người dân, mà vừa ít tốn kém, vừa mang lại lợi ích tối đa, thì đó phải là một mô hình được mọi người ưa chuộng.

Lẽ Thường -- Lời Mở Đầu

Chính nghĩa của nước Mỹ, một phần lớn, cũng là chính nghĩa của cả nhân loại. Nhiều sự kiện đã xảy ra và sẽ xảy ra, không chỉ có tính cách địa phương mà còn có tính cách toàn cầu, và qua đó bản chất của những người yêu chuộng nhân loại đều bị ảnh hưởng. Sự kiện một nước tàn phá nước khác bằng vũ khí, tuyên chiến với những quyền tự nhiên của con người và hòng triệt tiêu những chiến sĩ bảo vệ những quyền này trên toàn trái đất, là mối quan tâm của tất cả mọi người mà thiên nhiên đã ban cho có cảm xúc; một trong những người này, không kể đến đảng phái, chính là tác giả của tiểu luận này.

Tại Sao Nước Mỹ Lại Không Dạy Đức Dục?

Tuy nhiên, giáo dục còn có một mục tiêu cao thượng hơn là chỉ dùng kiến thức để thủ đắc vật chất. Mann chân thành tin tưởng: "trách nhiệm đầu tiên của trường công lập là nâng cao và thăng hoa đạo đức. Xóa dốt và rèn luyện cho học sinh biết dùng trí phán đoán là phần quan trọng của giáo dục, nhưng vẫn còn là thứ yếu so với việc dạy dỗ những giá trị đúng đắn" (Eakin, 2000, 3).

Mặc dù Mann chủ trương phải dạy đạo đức cho học sinh trong trường công lập, nhưng ông không chủ trương kết hợp kiến thức đức dục với bất kỳ một giáo lý tôn giáo nào hết; thay vào đó, cũng giống như những nhà lãnh đạo cùng thời với ông, là chủ trương dạy kiến thức công dân (công dân giáo dục), nhằm củng cố nền dân chủ. Những kiến thức công dân gồm một tập hợp những giá trị đạo đức có tính chất thiết yếu cho việc xây dựng "tư cách" và "đức hạnh" công dân; những đức hạnh này dù không thuộc về bất kỳ một tôn giáo hay hệ phái tôn giáo nào, nhưng đều tương hợp với tất cả" (Eakin, 2000).

Cộng Hòa -- Ghi Chú

Tên triết phẩm Platon đặt là Politeia; chữ này xuất hiện mấy lần trong tác phẩm; Politeia là đời sống công cộng và sinh hoạt chính trị của cộng đồng; chữ politeia bắt nguồn từ chữ polis, nghĩa là thành phố, cộng đồng dân chúng chung sống, tự quản, đối ngoại tham gia chiến tranh, đối nội bảo vệ hòa bình; polis là nhóm xã hội tự nhiên chứa trong nó tất cả những gì cần thiết để phát triển, đồng thời hành xử khả năng, quyền hạn của con người; polis ngày nay tiếng Anh dịch là ‘city-state', tiếng Pháp‘cité-état', tiếng ta tôi dịch là thành quốc, làm vậy là xác nhận polis không phải quốc gia theo nghĩa ngày nay (chẳng hạn, quốc gia khác với xã hội), cùng lúc công nhận đặc trưng của đời sống xã hội ngày xưa khác hẳn đời sống xã hội ngày nay. Hơn thế, dịch polis là thành quốc lại hàm ý khái niệm về quốc gia, song cũng hàm chứa khái niệm về polis, mặc dù chỉ đúng một nửa. Thế kỷ I trước công nguyên Marcus Ciceron dịch sang tiếng La-tinh là de republica, dịch vụ công cộng, chữ này thoạt đầu nghĩa tương tự, về sau nghĩa hẹp hơn, chỉ loại cơ chế đặc biệt. Có lẽ hiểu như vậy nên từ đó trở đi hậu duệ văn hào La-mã, cả gần gụi lẫn xa xôi, đều sử dụng như ta hằng thấy.

Và từ đó trở đi triết phẩm Politeia mang tên tiếng Pháp La République, tiếng Anh The Republic, tiếng Tây-ban-nha La República, tiếng Đức die Republik. Đi xa hơn dường như muốn tránh ngộ nhận hoặc hiểu lầm có người bỏ mạo từ la, the, die trước danh từ, song không người nào thay đổi tên gọi, có lẽ vì sợ mang tiếng ngược đời, thông thái rởm.

 Syndicate content