Chủ nghĩa Trọng Thương vẫn còn sống

Chủ nghĩa trọng thương là một lý thuyết kinh tế nhìn từ quan điểm của những nhà xuất cảng, bảo hộ mậu dịch, chính trị gia và những kẻ tích trữ tiền tệ, và những kẻ được lợi chính từ lý thuyết này là những công ty lớn và chính quyền lớn. Một cách cơ bản, ta càng bán được nhiều hàng hóa ra nước ngoài và đem về càng nhiều vàng và bạc để cất kỹ trong tù sắt thì càng tốt. Hệ luận của lý thuyết này như sau: xuất cảng càng nhiều càng tốt, nhập cảng càng nhiều càng xấu, giá trị đồng tiền giảm là tuyệt và thặng dư mậu dịch là tối ưu.

Lẽ Thường: Phần I--Bàn về Nguồn gốc và Cơ cấu của Chính quyền Nói chung & Hiến pháp của Anh quốc Nói riêng

Chính quyền cũng giống như y phục, là dấu hiệu của sự ngây thơ đã bị đánh mất; cung điện của vua chúa được xây trên những phế tích của địa đàng. Nếu những động lực của lương tâm thật là trong sáng, đồng nhất và
con người buộc phải tuân theo, thì con người không cần đến nhà lập pháp; nhưng thực tế lại không phải như vậy, cho nên con người đành phải bỏ bớt một phần tài sản của mình để tạo ra những phương tiện hầu có thể bảo
vệ cho tất cả. Con người làm việc này với tất cả thận trọng như kinh nghiệm đã dạy cho nó là giữa hai cái xấu, nên chọn cái ít xấu hơn. Vì lý do này ta thấy cứu cánh và cơ cấu thật sự của chính quyền là bảo đảm an
ninh cho người dân; từ đó suy ra, bất kỳ một mô hình [chính quyền] nào mà có thể bảo đảm được điều đó cho người dân, mà vừa ít tốn kém, vừa mang lại lợi ích tối đa, thì đó phải là một mô hình được mọi người ưa chuộng.

Lẽ Thường -- Lời Mở Đầu

Chính nghĩa của nước Mỹ, một phần lớn, cũng là chính nghĩa của cả nhân loại. Nhiều sự kiện đã xảy ra và sẽ xảy ra, không chỉ có tính cách địa phương mà còn có tính cách toàn cầu, và qua đó bản chất của những người yêu chuộng nhân loại đều bị ảnh hưởng. Sự kiện một nước tàn phá nước khác bằng vũ khí, tuyên chiến với những quyền tự nhiên của con người và hòng triệt tiêu những chiến sĩ bảo vệ những quyền này trên toàn trái đất, là mối quan tâm của tất cả mọi người mà thiên nhiên đã ban cho có cảm xúc; một trong những người này, không kể đến đảng phái, chính là tác giả của tiểu luận này.

Tại Sao Nước Mỹ Lại Không Dạy Đức Dục?

Tuy nhiên, giáo dục còn có một mục tiêu cao thượng hơn là chỉ dùng kiến thức để thủ đắc vật chất. Mann chân thành tin tưởng: "trách nhiệm đầu tiên của trường công lập là nâng cao và thăng hoa đạo đức. Xóa dốt và rèn luyện cho học sinh biết dùng trí phán đoán là phần quan trọng của giáo dục, nhưng vẫn còn là thứ yếu so với việc dạy dỗ những giá trị đúng đắn" (Eakin, 2000, 3).

Mặc dù Mann chủ trương phải dạy đạo đức cho học sinh trong trường công lập, nhưng ông không chủ trương kết hợp kiến thức đức dục với bất kỳ một giáo lý tôn giáo nào hết; thay vào đó, cũng giống như những nhà lãnh đạo cùng thời với ông, là chủ trương dạy kiến thức công dân (công dân giáo dục), nhằm củng cố nền dân chủ. Những kiến thức công dân gồm một tập hợp những giá trị đạo đức có tính chất thiết yếu cho việc xây dựng "tư cách" và "đức hạnh" công dân; những đức hạnh này dù không thuộc về bất kỳ một tôn giáo hay hệ phái tôn giáo nào, nhưng đều tương hợp với tất cả" (Eakin, 2000).

Cộng Hòa -- Ghi Chú

Tên triết phẩm Platon đặt là Politeia; chữ này xuất hiện mấy lần trong tác phẩm; Politeia là đời sống công cộng và sinh hoạt chính trị của cộng đồng; chữ politeia bắt nguồn từ chữ polis, nghĩa là thành phố, cộng đồng dân chúng chung sống, tự quản, đối ngoại tham gia chiến tranh, đối nội bảo vệ hòa bình; polis là nhóm xã hội tự nhiên chứa trong nó tất cả những gì cần thiết để phát triển, đồng thời hành xử khả năng, quyền hạn của con người; polis ngày nay tiếng Anh dịch là ‘city-state', tiếng Pháp‘cité-état', tiếng ta tôi dịch là thành quốc, làm vậy là xác nhận polis không phải quốc gia theo nghĩa ngày nay (chẳng hạn, quốc gia khác với xã hội), cùng lúc công nhận đặc trưng của đời sống xã hội ngày xưa khác hẳn đời sống xã hội ngày nay. Hơn thế, dịch polis là thành quốc lại hàm ý khái niệm về quốc gia, song cũng hàm chứa khái niệm về polis, mặc dù chỉ đúng một nửa. Thế kỷ I trước công nguyên Marcus Ciceron dịch sang tiếng La-tinh là de republica, dịch vụ công cộng, chữ này thoạt đầu nghĩa tương tự, về sau nghĩa hẹp hơn, chỉ loại cơ chế đặc biệt. Có lẽ hiểu như vậy nên từ đó trở đi hậu duệ văn hào La-mã, cả gần gụi lẫn xa xôi, đều sử dụng như ta hằng thấy.

Và từ đó trở đi triết phẩm Politeia mang tên tiếng Pháp La République, tiếng Anh The Republic, tiếng Tây-ban-nha La República, tiếng Đức die Republik. Đi xa hơn dường như muốn tránh ngộ nhận hoặc hiểu lầm có người bỏ mạo từ la, the, die trước danh từ, song không người nào thay đổi tên gọi, có lẽ vì sợ mang tiếng ngược đời, thông thái rởm.

Làm sao học sự phản kháng bất bạo động như Martin Luther King?

Mặc dù vậy, càng đọc nhiều về Gandhi, King càng tin hơn vào giá trị của triết lý đặt trên “Lòng Yêu Thương;” một triết lý căn bản của King trong quá trình học tập để trở thành mục sư Tin Lành của mình. Sau này ông viết, “Càng nghiên cứu kỹ về triết lý của Gandhi, sự nghi ngờ mà tôi vẫn hằng có về năng lực của Lòng Yêu Thương dần dần suy giảm, và đó là lần đầu tiên tôi nhận thức được khả năng của nó trong việc cải tổ xã hội.” Không lâu sau khi King trở thành mục sư tại nhà thờ Baptist tại đường Dexter, thành phố Montgomery, vào tháng 4 năm 1954, ông bắt đầu nghiên cứu nghiêm chỉnh về những phương thức cơ bản để tổ chức một phong trào đấu tranh bất bạo động.

CỘNG HÒA

Sự nghiệp dài lâu, song người sau không rõ Platon bắt đầu tự bao giờ, chỉ biết một số tác phẩm có lẽ viết không lâu sau khi Socrates vĩnh biệt cõi thế. Biện Giải (Apologia) nhằm tường thuật lời lẽ Socrates biện hộ trước tòa nhằm bảo vệ danh dự và tính mệnh bản thân, chắc hẳn sáng tác không lâu sau phiên xử. Ngoài Biện Giải (nội dung không hề là lời tạ lỗi) và một số thư những gì người sau có về Platon đều thể hiện dưới hình thứ đối thoại. Có khoảng 25 tác phẩm chân thực mang tên ông. Phần lớn đối thoại chia làm ba nhóm: đối thoại theo kiểu Socrates, luận thuyết chính trị, và đối thoại có tính cách lô-gích & phương pháp. Đối thoại theo kiểu Socrates theo lề lối Socrates thường dùng vừa đặt câu hỏi vừa trả lời, đồng thời nhấn mạnh vào đạo đức, định nghĩa đạo đức. Đối thoại tiêu biểu và chủ đề nổi bật là Euthyphro (mộ đạo, hiếu thảo), Charmides (tiết độ), Lysis (tình bạn), Meno, Protagoras (đạo đức), Laches (can đảm), Hippias Lớn (cái đẹp), Hippias Nhỏ (cái giả), Philebus (cái tốt), Cộng Hòa (công bình); luận thuyết chính trị gồm Cộng Hòa, Chính Khách, Luật Pháp. Trong Cộng Hòa Socrates là nhân vật chính lèo lái cuộc đàm đạo, người tham dự gồm già trẻ lắng nghe, trao đổi ý kiến.

Tôi Có Một Ước Mơ

Trong tiến trình đòi hỏi chỗ đứng đúng đắn của mình, chúng ta không thể để bị buộc tội vì những hành vi sai trái. Hãy đừng dùng chén của thù hận và cay đắng để thỏa mãn cơn khát của mình. Chúng ta phải mãi mãi tiến hành cuộc đấu tranh của mình ở trên tầng cao của nhân phẩm và kỷ luật. Chúng ta không được phép để cho những sự phản đối đầy sáng tạo của ta thoái hóa thành sự bạo động bằng vũ lực. Ta phải luôn luôn nhớ là phải vượt lên đến trình độ vương giả là sử dụng sức mạnh của tinh thần để đối phó với bạo lực của thể chất.

Tôi có một ước mơ là sẽ có một ngày bốn đứa con nhỏ của tôi được sống trong một quốc gia mà chúng không bị đánh giá bởi màu da bên ngoài mà bằng tư cách ở bên trong.

 Syndicate content