Vài Suy Nghĩ về Giáo Dục

Đoạn 43-46

Đoạn 43

Sau khi đã giải thích một cách tổng quát phương pháp phải theo, bây giờ ta phải xét chi tiết hơn các phương cách kỷ luật phải dùng đến. Tôi đã nói quá nhiều về sự cần thiết hướng dẫn trẻ em một cách cứng rắn để có thể bị nghi ngờ rằng tôi không lưu ý đến tuổi trẻ và thể chất yếu đuối của chúng. Nhưng sự nghi ngờ này sẽ tan biến nếu bạn nghe tôi nói tiếp. Thật ra, tôi nghĩ rằng trong việc giáo dục trẻ con, những sự trừng phạt quá nghiêm khắc không có kết quả tốt mà còn có những kết quả xấu; và tôi tin rằng, trong cùng điều kiện như nhau (caeteris paribus), những trẻ em nào bị trừng phạt nhiều nhất có rất ít khả năng trở thành những con người tốt. Tất cả những gì mà tôi muốn nói từ trước đến nay là, dù ta áp dụng sự nghiêm khắc đến độ nào đi nữa, ta chỉ nên dùng nó khi đứa trẻ càng nhỏ càng tốt. Và khi sự nghiêm khắc này được áp dụng một cách đứng đắn đã đem đến kết quả thì tốt hơn là giảm nhẹ nó đi và thay thế bằng một thứ kỷ luật nhẹ nhàng hơn.

Đoạn 44

Nếu, với một sự hướng dẫn cương quyết cha mẹ làm cho ý chí đứa trẻ trở nên dễ phục tùng, dễ uốn nắn trước khi chúng có thể nhớ được chúng bị đối xử như thế nào, thì chúng xem việc ấy như là tự nhiên mà có và sự việc này sẽ tác động trên chúng như là đến từ tự nhiên; làm như thế sẽ chặn trước mọi cơ hội chống đối hay phàn nàn. Chỉ có một điều đáng lưu ý là phải làm việc này rất sớm và phải tỏ ra không nhân nhượng cho đến khi sự sợ hãi và sự kính trọng trở nên quen thuộc với đứa trẻ và cho đến khi ta nhận thấy nó phục tùng và vâng lời một cách dễ dàng. Một khi thói quen kính trọng đó đã được thiết lập và ta phải đạt được việc này rất sớm nếu không ta sẽ gặp nhiều khó khăn, phải cần nhiều trận đòn để thiết lập lại nó, và sự khó khăn càng nhiều nếu ta càng để lâu hơn nữa. Ta sử dụng thói quen này để hướng dẫn đứa trẻ khi nó càng ngày càng hiểu biết, chứ không dùng đến roi vọt, la mắng hay những sự trừng phạt làm mất nhân phẩm khác. Ta có thể tỏ ra khoan dung ít hay nhiều trong sự đối xử với đứa trẻ tùy theo mức kính trọng mà nó dành cho ta.

Đoạn 45

Việc ta làm trên đây sẽ được dễ dàng chấp nhận hơn khi ta xét xem một nền giáo dục chân thật là gì và mục đích của nó là gì?

1.- Kẻ nào mà không làm chủ được các sở thích của mình, không biết cách chống lại sự thôi thúc của khoái lạc hay đau khổ hiện tại để làm theo những gì lý trí cho là phải, những kẻ đó thiếu hẳn các nguyên tắc chân thực của đức hạnh và sự siêng năng, và có nguy cơ trở thành những con người vô tích sự. Tính tình này dù trái ngược với bản chất tự nhiên, do vậy, cần phải được nuôi dưỡng đúng lúc. Tính tình này chính là căn bản thực sự của hạnh phúc và của khả năng trong tương lai cần phải được in sâu vào trí óc của đứa trẻ càng sớm càng tốt, ngay khi đứa trẻ bắt đầu hiều biết; sau hết, những người có trách nhiệm về giáo dục phải quan tâm khai triển thêm tính tình này bằng mọi phương tiện có thể đuợc.

Đoạn 46

2. –  Mặc khác nếu trí óc đứa trẻ bị kiềm chế quá chặt chẽ, bị xúc phạm quá nhiều, nếu tinh thần đứa trẻ bị suy nhược vì bị đàn áp bởi một thứ kỷ luật quá cứng rắn thì đứa trẻ sẽ mất lòng hăng hái, mất năng lực và có thể rơi vào tình trạng tệ hại hơn tình trạng nói trên. Thật vậy, những đứa trẻ hoang đàng nhưng có sức sống và có trí óc, nhiều khi có thể được sửa đổi và trở thành những con người có khả năng hoặc ngay cả những vĩ nhân, nhưng những đứa trẻ có tinh thần suy yếu, nhút nhát bạc nhược khó có thể trỗi dậy được và hiếm khi làm được gì. Tránh được cả hai trở ngại đó là một nghệ thuật lớn. Người nào tìm đuợc phương pháp làm cho đứa trẻ giữ được tính tình dễ dãi, linh hoạt, phóng khoáng và cùng một lúc tránh được những ham muốn có thể đem lại cho nó những tình huống khó khăn, người đó, theo tôi, đã biết cách hoà hợp được các điều trái ngược nhau và đã tìm đuợc bí mật thật sự của giáo dục.

© Học Viện Công Dân 2008