Vài Suy Nghĩ về Giáo Dục

Đoạn 47-50

Đoạn 47

Phương cách dễ dàng và mau chóng nhất là khiển trách và roi vọt, một phương pháp duy nhất mà các nhà giáo dục thường biết và nghĩ đến; [nhưng] phương cách ấy kém thích ứng nhất trong các phương cách được dùng trong giáo dục bởi vì nó có khuynh hướng dẫn đến hai mối nguy hại như tôi đã trình bày ở trên; hai mối nguy hại này, nếu thiên về bên nào thì, cũng giống như hai con thủy quái Charybdis và Scylla sẽ phá hủy những con tàu đụng vào chúng dù đến từ bất cứ phía nào.[1]

Đoạn 48

1. – Loại trừng phạt này không giúp gì hết trong sự khắc phục khuyng hướng tự nhiên của chúng ta là tìm kiếm những thú vui vật chất trong hiện tại, và tránh đau đớn bằng bất cứ giá nào; ngược lại, sự trừng phạt lại còn khuyến khích đi tìm kiếm lạc thú và làm cho khuynh hướng đó trở nên mạnh mẽ hơn và từ đó nẩy ra mọi hành động xấu xa và các sai lầm trong cuộc sống. Thật vậy, ngoài việc muốn có một cảm giác thích thú khi ăn một trái cây độc hại mà nó thích hoặc muốn tránh sự đau đớn vì bị đòn, còn có cách nào khác khiến đứa trẻ học bài một cách miễn cưỡng? Trong trường hợp này nó chỉ chọn lựa sự thích thú lớn nhất hay tránh né nỗi đau đớn lớn nhất. Và tôi tự hỏi đó không phải là ta đã gieo rắc các lý do ấy trong đầu óc đứa trẻ hay sao, trong khi công việc của chúng ta là bứng đi và phá tan các lý do đó? Và như vậy tôi không nghĩ rằng sự trừng phạt có ích lợi cho đứa trẻ khi sự xấu hổ vì bị trừng phạt không có ảnh hưởng nhiều hơn là sự đau đớn.

Đoạn 49

2. – Lối sửa đổi kiểu này tự nhiên tạo ra một phản cảm đối với điều mà người thầy phải làm cho trẻ nhỏ ưa thích. Chẳng phải ta đã từng thấy trẻ em có ác cảm với những điều mà trước đây chúng vui vẻ chấp nhận, chỉ vì chúng bị đánh mắng hay chế diễu vì những điều đó. Ta cũng đừng ngạc nhiên khi thấy chúng hành xử như vậy, vì cả người lớn cũng không chấp nhận bị đối xử như thế. Ai mà không chán ghét những trò chơi mà mình không ưa nhưng cứ bị bắt phải làm? Điều này thực ra rất là tự nhiên, bởi vì những hoàn cảnh làm ta khó chịu thường ảnh hưởng xấu đến những gì trong trắng nhưng dính dấp đến hoàn cảnh đó: chẳng hạn như khi nhìn thấy một cái chén đã được dùng đựng loại thuốc đắng cũng đủ làm ta buồn nôn, dù rằng bây giờ chén đó có sạch sẽ, đẹp đẽ và được làm bằng vật liệu tốt nhất.

Đoạn 50

3. – Sau hết, một kỷ luật mù quáng tạo nên những cá tính nô lệ. Đứa trẻ phục tùng và giả bộ vâng lời chừng nào mà nó còn sợ hãi roi vọt; nhưng ngay khi nó thoát khỏi sự đe dọa này và không còn ở dưới mắt của ông thầy nữa và khi nó tự cho là mình sẽ không bị trừng phạt nữa thì nó mở rộng cửa cho các khuynh hướng tự nhiên của nó; các khuynh hướng này, thay vì bị làm yếu đi bởi các trừng phạt thì ngược lại được gia tăng mạnh mẽ hơn và nổ tung mãnh liệt hơn nữa; còn một giả thuyết khác nữa mà tôi sẽ nói sau.

© Học Viện Công Dân 2008


[1] Scylla và Charybdis là 2 con thủy quái trong thần thoại Hy Lạp nằm ở hai bên bờ eo biển Messina giữa Sicily và Ý đại lợi. Charybdis là con gái của Thần biển Poseidon, nhưng sau khi bị Zeus trừng phạt vì đánh cắp đàn súc vật của Hercules, bị hóa thành thủy quái tạo thành những vũng nước xoáy. Scylla là thủy quái 6 đầu ăn thịt người. Tàu bè vượt qua eo biển này rất khó khăn vì đi quá về bên nào cũng bị nguy hiểm. Từ đó, Scylla và Charybdis trở thành một thành ngữ chỉ tình trạng khó xử, ở trong một gọng kềm.