Những cuộc biểu tình mang tên “gián” của giới trẻ Ấn Độ đã vô hiệu hóa các công cụ cai trị chủ chốt của chính quyền đương nhiệm: sợ hãi, cô lập và chia rẽ.
Aman Sethi
Mẹ Rachna lo lắng cô sẽ bị cảnh sát đánh đập. Và biết chắc chắn là cha sẽ ngăn cản, nên cô đã rời nhà mà không cho ông hay. Điều bất ngờ nhất là chị Mamta của cô đã nhất quyết đi cùng dù Mamta vừa mới kết hôn.
Và nhu thế, hai chi em có mặt ở đó: Rachna, 21 tuổi, trong trang phục đen kín đáo mà cô vẫn mặc khi đi dạy kèm, và Mamta, 23 tuổi, trong bộ sari truyền thống voi những chiếc vòng cưới vẫn còn trên cổ tay. Hai cô con gái của một người lao động làm thuê và một người nội trợ cùng cắm trại giữa hàng chục nghìn người trẻ giống họ vào lúc 2 giờ sáng thứ Bảy tại Jantar Mantar – đài thiên văn và đồng hồ mặt trời có từ thế kỷ 18, nơi từ lâu đã trở thành tâm điểm và “ngôi nhà tinh thần” cho các cuộc biểu tình dân chủ tại Ấn Độ.
Hai chị em không quen biết ai khác tại cuộc biểu tình; họ cũng chưa bao giờ đến Delhi – thành phố được coi là kém an toàn nhất đối với phụ nữ ở Ấn Độ. Dù kiệt sức vì cuộc hành trình dài và choáng ngợp trước đám đông, hai cô vô cùng phấn khích đã dám bắt tàu từ quê nhà (nằm không xa đài tưởng niệm Taj Mahal ở Agra) đến thủ đô để tham gia cuộc biểu tình lớn nhất của đời mình.
“Chúng tôi ở lại đây bao lâu cũng được,” Rachna vừa nói vừa bồn chồn búi mái tóc dài. “Tôi đã bảo chị tôi la chúng tôi sẽ ngủ ngoài đường cho đến khi Bộ trưởng Giáo dục từ chức.”
Hai tháng trước, Đảng “Cockroach Janata” (CJP) của Ấn Độ chỉ là một trò đùa trên mạng, bắt nguồn từ lời nhận xét thiếu suy nghĩ của Chánh án Ấn Độ khi ví thành phần thanh niên thất nghiệp của nước này như loài gián. Tuần lễ trước đó, CJP đã giành được “chiến tích” chính trị lớn nhất trong 12 năm qua: buộc vị Bộ trưởng Giáo dục đầy quyền lực phải từ chức sau làn sóng biểu tình dữ dội với nhung cuộc ngồi lì phản đối kéo dài nhiều tuần – vì tình trạng đề thi liên tục bị lộ.
Vào tháng 5, hơn hai triệu học sinh ghi danh tham gia kỳ thi Tuyển chọn Quốc gia (NEET – National Eligibility cum Entrance Test) thường niên để có cơ hội theo học tại các trường y danh tiếng. Kỳ thi được tổ chức bằng 13 ngôn ngữ khác nhau tại hơn 5.000 điểm thi với an ninh nghiêm ngặt; tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, sự thật vỡ lở rằng đề thi đã bị lộ từ trước và được bán với giá hàng trăm nghìn rupee cho những thí sinh muốn gian lận. Kỳ thi đã bị hủy bỏ và dời qua tháng sau.
Trong khi đó, trong ba ngày tháng 6, gần ba triệu thí sinh – trong đó có Rachna và Mamta – đã tham gia kỳ thi tuyển dụng 32.679 cảnh sát viên cho bang Uttar Pradesh; tỷ lệ trúng tuyển chỉ là 1%. Vài ngày sau, một bài đăng lan truyền trên mạng xã hội khẳng định rằng đề thi này cũng đã bị lộ. Lần này, chính quyền bác bỏ tin đồn và bắt giữ nam thanh niên đăng bài, nhưng đối với 99% thí sinh không trúng tuyển, tin đồn đó là sự thật.
“Tôi tham gia kỳ thi để trở thành cảnh sát viên,” Rachna nói. “Tôi cũng vậy,” Mamta nói thêm. “Nhưng đề thi đã bị lộ. Lần nào cũng vậy,” cả hai cùng đồng thanh. “Bộ trưởng Giáo dục phải từ chức.”
Mười hai giờ sau, ước muốn của họ đã thành hiện thực: Dharmendra Pradhan từ chức. Đám đông nhanh chóng giải tán sau đó, để lại vô vàn câu hỏi còn bỏ ngỏ. Những người trẻ này là ai? Tại sao cuộc biểu tình của họ lại thành công, trong khi biết bao cuộc biểu tình phản đối chính quyền độc đoán của Thủ tướng Narendra Modi lai thất bại? Liệu sức mạnh từ những cuộc biểu tình này có chuyển hóa thành lợi thế bầu cử cho phe đối lập, hay mang lại “những thay đổi thực chất” – nếu thật sự là như vậy?
Giờ thì ai cũng nhìn nhận rằng cuộc biểu tình nói trên thành công vi người dân Ấn Độ nhận ra chính quyền Modi đã phản bội logic về khát vọng của họ, đó là cố gắng làm việc chăm chỉ, đạt kết quả xuất sắc trong các kỳ thi, kiếm được việc làm và gia nhập tầng lớp trung lưu. Tuy nhiên, cuộc biểu tình đã không thực sự làm lung lay nền tảng của chế độ vi nó không liên kết với các phong trào trước đó – đặc biệt là những phong trào đấu tranh cho quyền lợi của cộng đồng Hồi giáo.
Dẫu vậy, qua những cuộc đàm thoai với những người đã từng cắm trại tại Jantar Mantar, chúng ta có thể nói thiệt hại gây ra cho chính quyền Modi mang tầm vóc sâu rộng hơn nhiều so với việc chỉ mất đi một bộ trưởng. Các cuộc biểu tình “Gián” (Cockroach protests) tại Delhi cũng như tại nhiều thị trấn và thành phố trên khắp cả nước đã khơi dậy một tinh thần đoàn kết mới mẻ và bất ngờ; chính tinh thần này đã vô hiệu hóa những công cụ cai trị chủ chốt của chế độ Modi, đó là nỗi sợ hãi, sự cô lập và chia rẽ.
Thỏa thuận kiểu Faust của ông Modi
Khi ông Narendra Modi lên nắm quyền vào năm 2014, chính quyền của ông đã đưa ra một thỏa thuận kiểu Faust với giới công nghiệp, tầng lớp trí thức, tầng lớp trung lưu theo đạo Hindu ở đô thị và cử tri nông thôn bất mãn tại Ấn Độ: hãy nhắm mắt làm ngơ trước những gì đang diễn ra, và đổi lại, chúng tôi sẽ làm mọi cách để biến Ấn Độ thành một nền kinh tế tư bản hiện đại, đáp ứng những khát vọng ngày càng lớn của nguồn nhân lực trẻ.
Hóa ra, cụm từ “làm mọi cách” đồng nghĩa với việc hy sinh tất cả – từ các thể chế dân chủ, các nhóm thiểu số tôn giáo, quyền bầu cử và quyền công dân, đất nông nghiệp và nông dân, rừng và cư dân sống dựa vào rừng, cho đến các dòng sông và những người coi chúng là linh thiêng – để đổi lấy việc cắt giảm mạnh thuế doanh nghiệp, xóa bỏ luật lao động và các quy định về môi trường, ban phát đặc quyền cho giới doanh nghiệp Ấn Độ, và nỗ lực biến Ấn Độ thành một nhà nước thần quyền Hindu.
Tuy nhiên, cho đến gần đây, ngay cả khi nền kinh tế Ấn Độ chao đảo, trì trệ và số lượng người thất nghiệp gia tăng, thỏa thuận này vẫn còn bền vững một cách đáng kinh ngạc.
Xã hội Ấn Độ đã không kịp chuẩn bị tâm thế trước làn sóng bạo lực dữ dội do đảng cầm quyền Bharatiya Janata (BJP), các đảng viên, các nhóm dân phòng tự phát và lực lượng an ninh được quân sự hóa của Ấn Độ gây ra. Trong suốt gần một thập kỷ, xã hội rơi vào trạng thái bàng hoàng khi các nhóm dân phòng theo tư tưởng thượng đẳng Hindu công khai săn lùng và hành hung dã man người Hồi giáo; cảnh sát ập vào các trường đại học và đánh đập sinh viên; hệ thống tư pháp từ chối – không cho những người chỉ trích chính quyền bị bắt giữ vì những cáo buộc vô căn cứ tai ngoai; ủy ban bầu cử tước quyền công dân của hàng triệu người Ấn Độ; và lực lượng bán quân sự bắt giữ hàng nghìn người Hồi giáo, cáo buộc họ là người nhập cư bất hợp pháp từ Bangladesh. Thậm chí trong một số trường hợp, những người này còn bi bịt mắt, cho mặc áo phao mỏng manh rồi bị ném xuống biển tại vùng biên giới chung giữa hai nước.
Bạo lực do nhà nước gây ra được những người ủng hộ chính quyền – bao gồm cả phần lớn giới truyền thông – khuếch trương, biện minh và tán dương; trong khi đó, các cuộc biểu tình thì bị vu khống là hành động của những kẻ khủng bố, kẻ phản bội và những kẻ chống lại đất nước, rồi bị giải tán bởi cảnh sát và lực lượng bán quân sự sử dụng dùi cui, hơi cay và súng bắn đạn bi. Những người cánh tả bị gọi là phần tử Mao-ít, giới học giả và nhà văn bị coi là kẻ kích động nổi loạn, nông dân bị dán nhãn khủng bố Khalistani, còn người Hồi giáo thì bị khắc họa như những tay sai của Pakistan.
“Chế độ này đã tập người dân trở nên hèn nhát. Vì khi không còn gì khác để đặt lên bàn cân, đánh đổi cuối cùng chính là sinh mạng, đơn giản thế thôi. Đó chính là cái giá thấp nhất phải trả,” Neha Bora, một thủ lĩnh sinh viên thuộc tổ chức cánh tả All India Students Association – người đã thực hiện cuộc tuyệt thực kéo dài 23 ngày trong khuôn khổ phong trào nổi dậy – cho biết.
“Họ đang tập cho chúng ta thói quen rằng, khi họ gây ra các vụ thảm sát tại đất nước này, ai nấy đều sợ hãi đến mức chẳng ai dám lên tiếng cho người khác. Nhưng những gì đã được tập nhiễm thì hoàn toàn có thể xóa bỏ. Chúng ta có thể rũ bỏ thói quen đó. Và bất cứ khi nào có thể, trong mọi cơ hội và dịp may có được, chúng ta phải loại bỏ tư duy này.”
Rũ bỏ nỗi sợ hãi
Khi mùa mưa ập đến Delhi, dấu hiệu của sự thay đổi trong tư duy “rũ bỏ những nỗi sợ hãi” xuất hiện khắp noi.. Trên xe buýt, taxi và xe kéo, tại các quán trà, quầy thuốc lá và cả những không gian xanh hiếm hoi của thủ đô, mọi cuộc trò chuyện đều xoay quanh các cuộc biểu tình quy mô lớn đang diễn ra tại Jantar Mantar. Đó là những cuộc thảo luận phức tạp, đa chiều và đôi khi đầy bức bối – những đặc trưng vốn có của nền chính trị đường phố, nhưng đã im ắng suốt 12 năm qua.
“Tôi từng bỏ phiếu cho ông Modi và giờ thì tôi thấy xấu hổ,” Subhash Yadav, một tài xế taxi đến từ Bihar (bang thuộc miền Đông Ấn Độ) và đã sống ở Delhi nhiều năm, chia sẻ. “Tình trạng thất nghiệp tràn lan, đề thi bị lộ, và hễ ai dám lên tiếng là lập tức bị tống giam.”
Yadav cho biết, trong nhiều năm, ông từng tự coi mình là một “andh-bhakt” – tức một người ủng hộ cuồng tín, tin tưởng mù quáng. Sự sùng bái của ông dành cho ông Modi càng tăng thêm khi đảng BJP thực hiện lời hứa lâu năm: xây dựng một ngôi đền Hindu đồ sộ tại thành phố Ayodhya, ngay trên nền đất của một nhà thờ Hồi giáo có từ thế kỷ 13 từng bị các thành viên đảng BJP phá hủy vào thập niên 1990.
“Anh thấy đấy, người ta thường khao khát những gì mình chưa có,” Yadav nói. “Thời ông Manmohan Singh [người tiền nhiệm của ông Modi] cầm quyền, chúng tôi có việc làm nên lại muốn có ngôi đền. Giờ thì có đền rồi nhưng lại chẳng có việc làm. Lúc này, điều chúng tôi cần là công ăn việc làm.”
Càng đến gần khu vực biểu tình, đường phố càng dày đặc những tấm áp phích và hình vẽ graffiti phản đối chính quyền. Khi màn đêm buông xuống, đường Tolstoy Marg – tuyến đường chính dẫn vào địa điểm biểu tình – chật kín những nam thanh nữ tú khoác trên mình những chiếc ba lô sờn cũ, đeo trễ xuống lưng; hình ảnh đặc trưng của những người đã dành cả tuổi thanh xuân để ôn luyện cho các kỳ thi tuyển chọn đầy cam go tại Ấn Độ.
Ngay tại địa điểm biểu tình, một mạng lưới tình nguyện viên đã nỗ lực hết mình để điều phối đám đông di chuyển quanh sân khấu lớn – nơi có sự hiện diện của các tình nguyện viên cùng Abhijeet Dipke. Dipke chính là chàng trai trẻ đã lập tài khoản Instagram “Cockroach Janata Party” (Đảng Gián Janata) như một trò đùa châm biếm, nhưng rồi lại thu hút hàng chục triệu người Ấn Đội – những người tin rằng cuộc khủng hoảng của nền dân chủ Ấn Độ còn sâu sắc hơn nhiều so với vụ bê bối lộ đề thi.
“Chính phủ không hiểu chuyện gì đang xay ra. Họ nghĩ cuộc biểu tình này chỉ là chuyện nhỏ,” Saveen Gulia nói. Là kỹ thuật viên lắp đặt cáp quang ở vùng nông internet thôn Haryana, anh đã bỏ việc, bắt tàu đến đây tham gia biểu tình, với hành trang vỏn vẹn một tấm trải giường và ba chiếc áo thun. Anh đã sống tại khu vực Jantar suốt mười ngày qua. Gulia chia sẻ rằng khi mới đến nơi, anh không quen biết ai hết, nhưng rất nhanh sau đó, anh đã hòa mình vào một thế giới mà trước đây anh chưa từng nghĩ là có thật.
“Người theo đạo Hindu, Hồi giáo, Sikh, Kitô giáo… tất cả cùng chung sống như một gia đình,” anh nói, giọng vẫn còn chút ngỡ ngàng trước trải nghiệm về sự chung sống hòa bình này. “Tôi từng thấy truyền thông nói rằng ‘người Hồi giáo thế này, người Hồi giáo thế kia’. Nhưng khi đến đây, tôi nhận ra rằng nếu mình đối xử tốt với mọi người, họ cũng sẽ đối xử tốt lại với mình. Thậm chí còn hơn thế nữa, tất cả chúng tôi đều coi nhau như người cùng gia đinh.”
Gulia cho rằng mạng xã hội và các “buồng vang thông tin” (echo chambers) trực tuyến – những thứ phát triển mạnh mẽ trùng với giai đoạn 12 năm cầm quyền của đảng BJP – chính là nguyên nhân “phá vỡ tình anh em này”. Chính quyền đã tạo ra một đội ngũ chuyên nghiệp gồm những kẻ chuyên gây hấn trên mạng (troll); họ không ngừng khoét sâu vào những luận điệu tuyên truyền cho rằng người theo đạo Hindu và người Hồi giáo không thể chung sống hòa bình trong một xã hội phức tạp như Ấn Độ, chứ đừng nói đến chuyện trở thành bạn bè.
Những kẻ chuyên gây hấn trên mạng này thường khơi mào làn sóng phẫn nộ về những chuyện tưởng chừng chẳng đáng bận tâm, chẳng hạn như một quảng cáo bột giặt có cảnh một cậu bé Hồi giáo và một cô bé Ấn Độ giáo cùng chơi lễ hội Holi. Việc họ phủ nhận giá trị của tình bạn – một mối quan hệ vốn dĩ riêng tư và sâu sắc – đã khiến cả một thế hệ trẻ như Gulia chưa từng thực sự tiếp xúc với người thuộc tôn giáo khác.
Trong vô số cuộc trò chuyện tại Jantar Mantar, những người trẻ đang cắm trại dưới những túp lều tạm bợ đã bày tỏ sự ngạc nhiên, niềm vui và sự phấn khích khi gặp gỡ những người lạ mà trước đây họ chưa từng nghĩ đến việc trò chuyện, kết bạn, hay – khi các cuộc trấn áp ngày càng gay gắt – cùng bảo vệ họ khỏi những viên cảnh sát cầm dùi cui có gắn đinh nhọn.
“Đêm nào cũng có các diễn giả từ những nơi như Đại học Jawaharlal Nehru đến chia sẻ kiến thức cho chúng tôi về chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa xã hội và lý do tại sao Ấn Độ lại có thực trạng như hiện nay,” Neha Dahat, một cử nhân 22 tuổi đang làm việc tại Delhi, chia sẻ. Dahat đã trải qua nhiều đêm không ngủ tại địa điểm biểu tình để lắng nghe các chính trị gia phe đối lập, các nhà hoạt động và giới học giả thay phiên nhau phát biểu trước đám đông đến tận khuya; sau đó, cô thức dậy sớm để về nhà tắm rửa, thay đồ rồi đi làm, trước khi quay lại nơi biểu tình vào mỗi buổi tối.
“Sáng nào khi thức dậy tôi cũng suy nghĩ: ‘Đêm qua mình đã nghe được điều gì đó mới, đã học được một điều gì đó mới.’ Trước đây tôi từng nghĩ mình đã đọc đủ rồi. Nhưng rồi khi ai đó tại cuộc biểu tình nhắc đến một tác giả nào đó, và tôi lại nghĩ: ‘Giờ mình cần phải đọc cuốn này. Giờ mình cần phải đọc nhiều hơn nữa’.” Ánh mắt Dahat sáng lên khi cô chỉ tay về phía thư viện tạm thời do Liên đoàn Sinh viên Ấn Độ dựng lên – nơi cô đã say sưa đọc ngấu nghiến biết bao cuốn sách. Rõ ràng là, dù đang tham gia một cuộc biểu tình thoạt nhìn có vẻ chỉ xoay quanh tính nghiêm minh của các kỳ thi tuyển, nhưng đây là lần đầu tiên cô được hòa mình vào một cộng đồng những người ham đọc sách, những người quan tâm đến các tư tưởng vượt ra ngoài khuôn khổ giáo trình.
“Tôi khám phá ra rang tôi thích gặp gỡ những người mới, lắng nghe nhiều quan điểm khác nhau và thấu hiểu cách suy nghĩ, cua họ” cô chia sẻ. “Tôi nghĩ mình cần cởi mở hơn, cần trò chuyện với mọi người—những người dân sống tai noi nay, cũng như những người đã lặn lội từ phương xa tới đây.”
Là một nhà hoạt động sinh viên dày dạn kinh nghiệm thuộc Hiệp hội Sinh viên Toàn Ấn Độ (AISA), Bora cho biết cô rất ấn tượng khi thấy đông đảo người dân chen chúc tại Jantar Mantar lại là những người lần đầu tiên tham gia biểu tình.
“Họ vốn là những người từng ngồi nhà và gọi chúng tôi là kẻ chống lại đất nước,” cô nói. “Nếu truyền hình bảo rằng những người đang ngồi đây là phe cánh tả, là tay sai của George Soros hay bất cứ điều gì tương tự, họ hẳn đã tin ngay. Nhưng chính cuộc biểu tình này đã giúp họ không còn tin vào những điều đó nữa.”
“Bạn cần nhận ra rằng, bất cứ ai từng bị gán mác chống lại đất nước trước đây—những người mà bạn từng mặc nhiên coi là kẻ phản quốc, những người mà bạn từng theo dõi và tin vào các phiên tòa xét xử công khai trên truyền hình, hay thậm chí từng tham gia phán xét và công kích trên mạng xã hội—chính bạn cũng đang là một người như thế. Và nếu hôm nay bạn không tin vào những cáo buộc đó chỉ vì bản thân mình đang bị gọi là kẻ chống lại đất nước, thì có lẽ, những người kia cũng chẳng phải là kẻ chống lại đất nước đâu.”
Chế giễu Modi
Có lẽ thành tựu thú vị nhất trong 12 năm cầm quyền của đảng BJP là việc họ khăng khăng rằng sự nổi tiếng cá nhân của Modi vẫn còn nguyên vẹn.
Khi đi ngang Delhi, người ta có thể thấy khuôn mặt râu ria của thủ tướng trên các bảng quảng cáo, ở các trạm xe buýt, trạm xăng, sân bay, nhà ga. Trong các cuộc phỏng vấn tôi đã thực hiện trong những năm qua, người dân than phiền về tình trạng đất nước, những sai lầm của các bộ trưởng chính phủ và bộ máy quan liêu, nhưng lại im lặng khi được hỏi về quan điểm của họ về Modi – thường là một hành động tự bảo vệ, bởi cảnh sát thường xuyên bắt giữ những người bị cáo buộc xúc phạm ông, thậm chí trong các nhóm WhatsApp kín (private).
Ngay cả khi sự bất mãn ngày càng gia tăng, khi nhung tầng lớp xã hội bất bình dưới sức nặng của một chế độ ngày càng kiêu ngạo cang nhiều hon, chính phủ và giới truyền thông phục tùng vẫn quả quyết rằng Modi là một nhà lãnh đạo được lòng dân, rằng chỉ có ông mới có thể sửa chữa được Ấn Độ, rằng sự phản kháng là vô ích.
Tuy nhiên, trong hơn 36 ngày của tháng Sáu và tháng Bảy, hàng chục nghìn sinh viên tập trung tại Jantar Mantar đã phá vỡ sự sùng bái Modi. Giới trẻ giờ đây coi ông và các thuộc hạ của ông là những người già lạc hậu, thậm chí là đối tượng bị chế giễu. Những người biểu tình có thể đang yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục từ chức, nhưng rõ ràng mục tiêu giận dữ chính của họ là Modi.
“Modi jab darta hai, toh Hindu-Muslim karta hai,” là một khẩu hiệu phổ biến tại Jantar Mantar, và câu trả lời là, “Modi jab darta hai, toh police ko aage karta hai.” [Khi Modi sợ hãi, ông ta kích động người Hindu chống lại người Hồi giáo / Khi Modi sợ hãi, ông ta trốn sau lưng cảnh sát].
Tuy nhiên, khẩu hiệu vang lên thường xuyên nhất dọc theo những con phố bao quanh khu vực biểu tình—thường là tiếng hô cao vút xé tan bầu không khí ồn ào náo nhiệt—là một câu vè tiếng Hindi. Câu này bắt đầu bằng một sự thật hiển nhiên: lá cây sầu đâu (neem) có vị đắng; ngay sau đó, đám đông đồng thanh gầm lên một lời đáp trả thô tục nhắm thẳng vào vị thủ tướng.
Nếu có một khoảng lặng để suy ngẫm giữa những ngày đêm sục sôi của cuộc nổi dậy, thì đó chính là nơi bức tường phía đông của khu vực biểu tình.
Tại đây, khách tham quan được mời viết đôi dòng lên một tấm phông trắng lớn in hình gương mặt của những sinh viên trẻ tuổi đến từ khắp mọi miền đất nước. Một số bức ảnh là ảnh chân dung đúng chuẩn theo quy định thi cử tại Ấn Độ: phông nền trắng, gương mặt chiếm 80% diện tích ảnh và được căn giữa sao cho lộ rõ cả hai tai. Những bức ảnh khác lại hé lộ cuộc sống thường nhật của họ bên ngoài guồng quay ôn thi căng thẳng: một cô gái đến từ Tamil Nadu mặc bộ *salwar kameez* lấp lánh, phía sau là dải đèn trang trí lung linh; một chàng trai trẻ từ Rajasthan đứng trước tấm rèm họa tiết lá cây—có lẽ do chính tay mẹ anh chọn; nụ cười rạng rỡ của một cô gái đến từ Madhya Pradesh; hay vẻ mặt vừa hóm hỉnh vừa kiên định của một chàng trai đang cố giữ vẻ nghiêm túc trong khi một người đàn ông trung niên phía sau cúi xuống buộc dây giày.
Gia đình và bạn bè cho biết, những người trẻ với nụ cười tươi tắn này đã tìm đến cái chết vì không chịu nổi áp lực khi phải thi lại kỳ thi y khoa vốn đã bị lộ đề.
“Các bạn cũng giống như chúng tôi vậy,” một dòng chữ viết bằng tiếng Hindi chia sẻ. “Xã hội, chính quyền và hoàn cảnh đã cố tước đi phẩm giá con người nơi các bạn, nhưng các bạn đã tạo nên một cuộc cách mạng lan tỏa khắp thế gian này. Hẹn ngày gặp lại.”
Tác giả: Aman Sethi
Aman Sethi hiện là Tổng biên tập của openDemocracy. Trước khi gia nhập tổ chức này, ông từng giữ chức Phó Tổng biên tập điều hành tại HuffPost. Trước đó nữa, ông từng là Tổng biên tập phụ trách chiến lược tại BuzzFeed, Giám đốc biên tập tại Coda Media, Tổng biên tập HuffPost Ấn Độ, Phó biên tập tại Hindustan Times, cũng như phóng viên thường trú tại châu Phi và phóng viên tại bang Chhattisgarh cho tờ The Hindu. Các tác phẩm phóng sự từng đoạt giải thưởng của ông—cả ở Ấn Độ lẫn quốc tế—đã đề cập đến những vấn đề cấp bách nhất của thời đại như di cư, thâu tóm đất đai, quyền lợi người lao động, y tế công cộng, chủ nghĩa dân tộc, dân chủ và các cuộc nổi dậy. Ông là tác giả của cuốn sách phi hư cấu được giới phê bình đánh giá cao mang tên ‘A Free Man’.
Võ Như Mai chuyển ngữ
© Học Viện Công Dân July 2026
Nguồn: https://www.opendemocracy.net/india-modi-cockroach-neet-protests/